‘Stress, vriend of vijand…? Meten is weten’ (3)

Je bent allemaal weleens geconfronteerd met een gebeurtenis die potentieel gevaar met zich meebrengt of anderszins vraagt om actie te ondernemen. Soms lijkt het dan wel of je uit het niets gaat handelen en dat er maar weinig bewust overwogen acties of gedragingen in het spel zijn. Je bent ‘getuige’ van je basale reactiepatroon op een bedreiging. Het eerste deel van de stressreactie. Wij menen allemaal weloverwogen mensen te zijn die gefundeerde en doordachte beslissingen nemen maar inzichten uit de neuropsychologie laten een ander beeld zien.

Na ons de zondvloed

Simpel gesteld valt de werking van ons brein in het kader van het nemen van beslissingen te herleiden tot een dipool. ‘Avoiding pain’ versus “Seeking pleasure’. Oftewel: weg van de pijn en het ongemak en op zoek naar kortstondig genot en gemak. Na ons de zondvloed. Deze regulatie systemen in ons brein hebben veel meer op met overleven dan met gezondheid. Ons endorphine beloningssysteem en het endocannabinoiden regulatiesysteem staan hiervan aan de fysiologische basis. Dat is ook 1 van de redenen waarom leefstijl interventies niet altijd gemakkelijk te volgen zijn voor mensen, zeker als de gedragsverandering wordt gekoppeld aan iets moeten missen, laten of andere soorten van moeite en ongemak. Voor ons beslisbrein is de appelpunt meestal meer belonend dan de groene salade en thuis op de bank hangen kost minder energie dan een work-out.

Stephen Porges

De primaire stressreactie wordt vaak ook de fight – flight respons genoemd en soms komt de freeze ook om de hoek kijken. Maar reacties als faint (flauwvallen) en flock (soort van kudde gedrag) worden ook toegeschreven aan de stressreactie. Een mooie theorie van Stephen Porges ‘de poly vagal respons’ biedt extra handvatten. Hier dient nog wel wat onderzoek verricht te worden maar toon voor nu even de open learning mind setting. Porges maakt een onderscheid voor wat betreft de stressreactie tussen: bevriezen en zelfs flauwvallen, of vluchten, vechten en kudde gedrag maar ook de positieve verbinding zoeken met anderen en jezelf. Centraal daarin staat de nervus vagus.

Tiende hersenzenuw

Bijzonder in zijn benadering is dat ons parasympatische zenuwstelsel niet alleen voor rust en herstel zorgt maar iemand in een zeer acute stresssituatie zelfs volledig kan afkoppelen van de situatie en de eigen beleving. Porges stelt dat de achterste tak van de nervus vagus (dorsale vagus) mensen passief maakt en uit contact haalt met zichzelf en anderen. Daarnaast is er ons orthoysympatische zenuwstelsel, dit zet je in de actiestand. Handelen is
hier het kernwoord. In Porges zijn theorie is er ook een voorste vagus tak (ventrale vagus). Deze zorgt voor meer bewustzijn van je lijf en het afstemmen op de gemoedstoestand van anderen. De nervus vagus is onze tiende hersenzenuw die vanuit de hersenstam loopt, zowel links als rechts (je hebt er 2) en doorloopt tot diep in de buik. Wat ik persoonlijk jammer vindt in dit verhaal dat er nog meer paraysmpatische zenuwen zijn waaronder een hele grote onderin de buik. Daar loopt de nervus pelvicus. Ook dit is een grote parasympatischje zenuw die helaas vaak vergeten wordt in dit verhaal. There’s more than the vagal nerve.

Gevoel en fysiologie

Hoe het gesteld is met balans in dit stressysteem is dus wederom meetbaar. De balans tussen het actie systeem (orthosympaticus) en het rust en herstelsysteem parasympaticus wordt inzichtelijk gemaakt door de Omega Wave. Je krijgt daarbij ook zicht op de kwaliteit van je herstelmechanismen. Wij hebben ondertussen honderden metingen mogen doen en Omega Wave kan je een wake up call geven of bevestigen dat je juist goed bezig bent. Met daarbij de opmerking dat wat je voelt en hoe je jezelf ervaart weleens op gespannen voet kan staan met hoe het gesteld is met je fysiologie. Cortisol is een hormoon dat een grote rol speelt in langer durende stresssituaties en 1 van de zaken die cortisol geeft is een vertroebeling van je eigen lichaamservaring. Hoe vaak hoor je niet dat mensen een burn-out niet hebben zien aankomen?

Andere feiten?

Omega Wave meet ook de activiteit van kerncomplexen in de hersenen die de lange termijn
stressreactie ondersteunen. Je kunt overactiviteit meten maar ook uitputting. De meting
drukt je soms met je neusje op andere feiten. Tijd om je leven anders in te gaan inrichten.

X